woensdag 10 juli 2013

Kettingtandwielen


Een kettingrol, kettingwiel of kettingtandwiel, zijn allemaal mogelijkheden om de ketting onder ons stoeltje door te geleiden. In vroeger dagen hadden we allemaal een brede nylon rol in onze velomobielen. De ketting sleet daar een patroon in waardoor het lawaai wat dragelijker werd. Later werd de nylon kettingrol vervangen door een kettingwiel. Dit kettingwiel had een enkele rubber O-ring.  Hierdoor werd het geluid een heel stuk minder tot .... de O-ring na ongeveer 1000 tot 2000 km was versleten. De ketting groef zich vervolgens in het kunststof van het kettingwiel en was ook het lawaai weer terug.

Omdat de rijwind het geluid van het ratelende kettingwiel maskeerde, accepteerde vrijwel iedereen deze situatie. Tot de introductie van het minivizier. Windgeruis werd hierdoor zoveel minder dat het geratel van de ketting weer de boventoon ging voeren. De oplossing was het kettingtandwiel met 2 O-ringen links en rechts naast het tandwiel. Veel herrie verdween hiermee voorgoed al bleef de ketting nog wel vaak tegen de binnenkant van de flens tikken. Dit is op te lossen door het doormidden zagen van de 15 mm lange aluminium bus om de as en het afdraaien van 2 mm van de flens van het kettingtandwiel. Hierdoor kan het kettingtandwiel zo'n 8 mm heen en weer schuiven over de as en loopt het kettingtandwiel midden in de kettinglijn.

De twee 2,4 mm dunne O-ringen gaan enkele duizenden kilometers mee op voorwaarde dat ze op tijd worden vervangen. Als de ketting de kans krijgt om het kunststof van de bodem tussen de tanden te verslijten, zullen nieuw geplaatste O-ringen binnen 100 km weer kapot zijn.

Om de O-ringen makkelijk te vervangen heb ik al enkele jaren geleden een deelbare kettingtandwielashouder ontworpen. Het kettingtandwiel kan nu in enkele tellen uit de fiets worden gehaald. Doordat het kettingtandwiel bijna een centimeter heen en weer kan schuiven over de as, kan de aandrijving volledig stil worden en ook blijven. De ketting loopt nu automatisch in rechte lijn door de fiets en heeft de minste weerstand.

De weerstand kan verder verlaagd worden door het kettingtandwiel van zoveel mogelijk tanden te voorzien, zo licht mogelijk te construeren en uit te rusten met betere lagers dan de standaard Chinese lagertjes van een paar dubbeltjes die van een slepende kunststof afdichting zijn voorzien. Daar zijn nu, indien gewenst, SKF E2 lagers met metalen niet slepende afdichting voor beschikbaar.


Velomobiel.nl heeft recentelijk een nieuw kettingtandwiel ontworpen met stalen tandwiel. Doel was dat zo'n kettingtandwiel meer dan 30.000 km probleemloos mee moet gaan. Ik denk dat dat wel gaat lukken. Maar ... dit heeft wel een prijs. Het gewicht van dit 14-tands kettingtandwiel is met 91 gram vrij hoog. Het 15-tands Alligt kettingtandwiel weegt, inclusief SKF E2 lagers, maar 49 gram. Daarnaast is het Velomobiel.nl kettingtandwiel 18,5 mm breed, het Alligt exemplaar slechts 16 mm. Daardoor kan het Alligt kettingtandwiel bijna 1 cm heen en weer schuiven over de as, het Velomobiel kettingtandwiel veel minder. In elk geval kan het Velomobiel.nl kettingtandwiel niet in de deelbare kettingtandwielashouder worden gebruikt. Let wel, dit is geen kritiek op het kettingtandwiel van Velomobiel.nl. Als je geen omkijken wil hebben naar dit onderdeel en kettinggeluid je niet ergert, is er niks mee.

Ik wil domweg mijn ketting niet horen, maar dan ook helemaal niet. Het kunststof Alligt kettingtandwiel in combinatie met de deelbare ashouder garandeert dit. Veel gebruikers hebben dit al als weldadig ervaren. De eerlijkheid gebiedt me te zeggen dat ook het schuifbaar maken van het kettingtandwiel over de standaard as tot hetzelfde resultaat kan leiden. Wel uiteraard met het kunststof Alligt kettingtandwiel.

Vandaag test ik een mogelijke uitbreiding van de Alligt kettingtandwielserie. Voor een langere levensduur, ook als de O-ringen een keer kapot mochten gaan, heeft Alligt een aluminium tandwiel ingegoten in het verder kunststof kettingtandwiel. Ik heb twee versies getest, één met 2,4 mm O-ringen en één met 3 mm O-ringen. De versie met 2,4 mm O-ring is behoorlijk lawaaiig, bij iedere stand van de versnelling. Dit is een eigenschap van ieder metalen kettingtandwiel waar de ketting over een vlakke hoek wordt geleid. De versie met 3 mm O-ringen is een stuk stiller. Het haalt niet de heerlijke stilte van het kunststof Alligt kettingtandwiel, maar is zeker heel acceptabel, zelfs voor mij :). Ik heb Leo Visscher van Alligt gevraagd de tanden van het tandwiel mooi taps te maken. Te zijner tijd zal dit deels metalen, slechts 52 gram wegende kettingtandwiel, zowel met SKF E2 lagers als met standaard lagers, in de webwinkel te koop zijn.

Bij de foto's:
De kettingtandwielen met 5 spaken zijn de Alligt kettingtandwielen
Het Alligt kettingtandwiel met metalen lagerafdichting is voorzien van SKF E2 lagers
De gesloten versie is van Velomobiel.nl.


4 opmerkingen:

Robbedoes zei

Hoi Wim,

Nu na enkele weken met de deelbare kettingtandwielashouder met bij behorende tandwiel te hebben gereden kan ik niet anders zeggen dat het angstig stil is in mijn fiets. :-)
Wat een genot.
Zelf ik als half dove hoor het verschil goed en dat wil wat zeggen.

Gr
Rob

Theo van Goor zei

Sorry Wim een tegenreactie van mij.
Ik liep al een tijd te worstelen met mijn volledig kunstof tandwiel in de deelbare ashouder. Aanvankelijk gingen de rubberringen zo'n 5000 km mee. Daar na gingen ze steeds sneller stuk. Ach zo'n ringetje kost niks en is super snel vervangen. Geen probleem.

Na enkele maanden werd het me toch te gortig. 10 ringetjes waren in 2 maanden versleten. Uiteindelijk na een rit van 50 km was het geratel alweer terug.
Ik gaf mijn doorgezakte stoel de schuld. Die drukte op het kettingwiel en had beschermkap vernield. Er was een keep in de stoel uitgezaagd door de ketting. Plausible verklaring leek mij. De extra weerstand had ik toegeschreven aan de winters kou.

Een paar maanden heb ik zonder rubber ringen gefietst dit voorjaar met het geratel onder me. Ik wilde de ketting eerst maar vervangen. Die leek me versleten.
Kom ik bij VM.nl voor de grote beurt voor de vakantie, blijkt de ketting nog lang niet versleten maar het kettingtandwiel.....
Op het oog nauwelijks te zien voor mij. Ik verwachte het ook niet. Wat zal hij gedraaid hebben? 10000 km?
Er werd een nieuwe ingezet met een metalen tandwiel in het midden. Ik dacht waarom schrijft Wim niks over dit nieuwe tandwiel. Ook de levensduur van het kunststof tandwiel is niets geschreven.? Op de Website is het ook niet mogelijk ervaringen achter te laten bij het product, terwijl het wel staat aangegeven.
Blijkt dat ik toevallig deze blogpost waar ik op zat te wachten gemist heb......

Ik rij nu zo'n 2000 km met dit uiterst stille tandwiel rond. Schakelt uitstekend. Ben er zeer mee in mijn nopjes. Als een zonnetje!
Lees ik deze post nu. Laat ik toch mijn tandwiel maar eens opmeten.....18,5 mm. Een VM.nl tandwiel dus en niet die van jou. Verrassing!
Dat had ik niet verwacht. Ik was niet op de hoogte van een nieuw tandwiel van VM.nl zelf en deze past wel degelijk in de de deelbare asbouder en doet prima en stil zijn werk. Ik heb hem onder zware belasting (met aanhanger) op alle bladen gebruikt. Met snelle afdalingen op het grootste blad en kruip-door-sluip-door paadjes door mul zand en hoog gras, in het lichtste verzet.

Dus de speling op de as loopt valt ook wel mee. Geen enkel probleem. De O-ringen geven ook nog geen krimp en hij is en blijft heerlijk stil.
Ik ben benieuwd hoe lang deze mee gaat. Hopelijk 20000 km die de ketting nog te gaan heeft.

Wim Schermer zei

Dag Theo,
Het Velomobiel.nl kettingtandwiel kan niet zonder pakket ringen de deelbare kettingtandwielashouder. Er zijn maar liefst 5 ringen van 1,4 mm dik nodig om dit kettingtandwiel in de deelbare ashouder te kunnen gebruiken. Dit heeft tot gevolg dat het Velomobiel.nl kettingtandwiel minder dan 2 mm over de as heen en weer kan schuiven.

Dit is geen probleem als je gemiddeld op het middenblad rij. Dan ligt de ketting redelijk in lijn. Sterke rijders rijden op het grootste voorblad en ook op een klein blad achter. De ketting wordt dan met het standaard kettingtandwiel in een bocht gewrongen. Met meer lawaai en meer weerstand als resultaat.

De O-ringen om het kunststof kettingtandwiel gaan tussen 2000 en 4000 km mee. Controleer je dit niet en de O-ringen gaan uiteindelijk kapot, dan vreet de ketting zich in het kunststof. Daarna verslijten de O-ringen steeds sneller en kun je het kettingtandwiel beter vervangen. Momenteel doe ik een test met 3 mm O-ringen, nog stiller en met een nog langere levensduur.

Het Alligt kunststof kettingtandwiel heeft geen RVS ringen nodig om vrij te draaien in de deelbare ashouder. Daardoor kan het tandwiel meer dan 8 mm heen en weer schuiven. Dit levert de stilste en ook snelste combinatie op. Alligt heeft nu ook een identiek kettingtandwiel met metalen tandkrans ontwikkeld. Uitgerust met de goede SKF E2 lagers is dit, ook voor wedstrijden, het ultieme kettingtandwiel.

Verder heb ik liever een 15-tands tandwiel dan een 14-tands Velomobiel.nl tandwiel. Ook het grote gewichtsverschil speelt een rol.

Tenslotte, eerlijk is eerlijk, zal het Velomobiel.nl kettingtandwiel heel lang meegaan. Voor degenen die niet naar zijn kettingtandwiel wil omkijken en niet het onderste uit de kan wil qua stilte, gewicht, aantal tanden en schuifbereik over de as, is het Velomobiel.nl tandwiel een prima keus.

Wim Schermer zei

N.a.v. de reactie van Theo van Goor hierboven is inmiddels duidelijk dat Theo geen kettingtandwiel van Velomobiel.nl heeft, maar het nieuwe kettingtandwiel van Alligt met de aluminium tandkrans.

Pé Koomen heeft het Velomobiel.nl kettingtandwiel verwijderd omdat het volgens hem teveel lawaai maakt.